Aziz Çelik: Yolsuzluk Günlerinde Asgari Ücret!

İronik ama yolsuzluk tartışmaları yeni asgari ücretin belirlenmesini de geciktirdi. Geçen hafta içinde belirlenmesi beklenen asgari ücret, Başbakana sunulamadığı için yılın son gününe kaldı (Cihan, 26 Aralık 2013). Başbakan son günlerde hükümet üyelerine de uzanan yolsuzluk iddiaları ve soruşturmaları yüzünden oldukça meşgul. Günde bir kaç miting düzenliyor. Haliyle asgari ücret konusuna vakit ayıramadığı anlaşılıyor. Elbette bir kaç günlük gecikmenin bir zararı yok. Ancak bir iki hafta önce Başbakan tarafından yapılan asgari ücrete ilişkin hesap geliyor insanın aklına. Başbakan Erdoğan, 11 yıllık AKP iktidarındaki ‘iyileşmelere’ örnek olarak “çay-simit hesabı” göstermişti. 2002’de asgari ücretin 184 lira olduğunu söyleyen Başbakan, o dönemde 5 kişilik bir ailenin günde 3 öğün çay ve simit tüketse ayda 270 liraya ihtiyacı olduğunu iddia etmişti. Erdoğan, “Bugün bu hesabı yaptığınızda asgari ücret 804 lira. 5 kişilik bir aile 3 öğün çay ve simit tüketse ihtiyacı olan miktar 450 lira. 11 yıl önce asgari ücret çay ve simide yetmezken, bugün neredeyse asgari ücretin yarısı ediyor” diye konuşmuştu (Radikal, 10.12.2013). Başbakanın çay simit hesabının gerçeği yansıtmaması bir yana, bunu bir refah ölçütü olarak sunması başlı başına vahim bir durum. 5 kişilik bir ailenin çay ve simitle yaşamasını tahayyül etmek, neoliberalizm kurucu babalarının (Hayek ve Friedman) hayal gücünü bile zorlayan bir benzetmeydi. Simit, ayakkabı kutusu ve asgari ücret İronik bir biçimde, başbakanın bu çay simit hesabından sonra ayakkabı kutularında tomar tomar paralar ve para sayma makineleri görüntüleriyle yolsuzluk soruşturması bir bomba gibi gündeme düştü. Şimdi yolsuzluk günlerinde asgari ücret saptanıyor. İnsanın aklına şu sorular geliyor: O kutularda kaç bin ailenin asgari ücreti vardı? O kutulardaki paralarla 5 kişilik kaç aile kaç ay çay ve simitle beslenirdi? Hesap ustalarına bu soruların sorulmasından daha doğal ne olabilir? Bir yandan çay ve simitle yaşaması makul bulunan milyonlar bir yanda ayakkabı kutularında saklanan paralar! Evet, asgari ücret sadece asgari ücret değil. Asgari ücret sadece işçinin en az ücreti değil. Asgari ücret bir gösterge, bir ölçüt. Ülkedeki refah düzeyinin, gelir dağılımın ve sosyal devletin bir göstergesi. Her türlü istatistiki göz boyamayı yırtıp atan bir ölçüt. Devletin yurttaşları için reva gördüğü yaşam seviyesinin ölçütü. Asgari ücret sanıldığı gibi sadece asgari ücretlinin ücreti değil. Asgari ücret genel ücret seviyesini de etkiliyor. İşsizlik ödenekleri asgari ücrete göre belirleniyor. Asgari ücret emekli aylıklarını da etkiliyor. Asgari ücret sağlıkla da ilgili. Çünkü yoksulların genel sağlık sigortasından yararlanmak için uygulanan yoksulluk testi de asgari ücrete bağlı. Kısaca asgari ücret asgari ücretliden daha fazla insanı etkiliyor.